Tin Khoa học Công nghệ của Bộ

BÁO CÁO ĐỀ XUẤT KẾ HOẠCH TRIỂN KHAI XÂY DỰNG ĐỀ ÁN “Cảnh báo sớm trượt, sạt lở đất đá, lũ bùn đá, lũ ống, lũ quét khu vực miền núi, trung du Việt Nam”

11/06/2021 | 0
Sáng 10/6, Thứ trưởng Bộ TN&MT Lê Công Thành – Trưởng ban chỉ đạo xây dựng đề án đã chủ trì cuộc họp trực tuyến để nghe Vụ Khoa học và Công nghệ báo cáo về việc triển khai xây dựng Đề án “Cảnh báo sớm trượt, sạt lở đất đá, lũ bùn đá, lũ ống, lũ quét khu vực miền núi, trung du Việt Nam”. Tham dự cuộc họp có đại diện lãnh đạo một số đơn vị trực thuộc Bộ và các thành viên tại Quyết định số 1112/QĐ-BTNMT về việc thành lập Ban chỉ đạo, Tổ biên tập, Cơ quan thường trực xây dựng Đề án.

1. Các bước thực hiện chỉ đạo của Bộ trưởng về việc triển khai thực hiện Xây dựng Đề án

Thực hiện Công văn số 928/BTNMT-VP ngày 02 tháng 3 năm 2021 về việc Kế hoạch cụ thể triển khai nhiệm vụ năm 2021 của Bộ Tài nguyên và Môi trường. Vụ Khoa học và Công nghệ được giao chủ trì phối hợp với các Tổng cục KTTV, ĐCKSVN và Viện Khoa học Địa chất và Khoáng sản, xây dựng Đề án "Cảnh báo sớm trượt, sạt lở đất đá, lũ bùn đá, lũ ống, lũ quét khu vực miền núi và trung du Việt Nam" báo cáo Bộ trưởng/Ban Cán sự Đảng vào tháng 9 năm 2021 và thành lập Ban Chỉ đạo.

Ngày 04 tháng 6 năm 2021 Bộ trưởng đã ký Quyết định số 1112/QĐ-BTNMT về việc thành lập Ban Chỉ đạo, Tổ biên tập, Cơ quan thường trực xây dựng Đề án “Cảnh báo sớm trượt, sạt lở đất đá, lũ bùn đá, lũ ống, lũ quét khu vực miền núi, trung du Việt Nam”, theo đó:

(1). Tổng cục Địa chất và Khoáng sản Việt Nam là cơ quan thường trực trong thời gian xây dựng Đề án:

a) Chịu sự chỉ đạo trực tiếp của Trưởng Ban chỉ đạo Đề án;

b) Là đầu mối phối hợp giữa các thành viên Ban chỉ đạo và giữa Ban chỉ đạo với cơ quan, đơn vị, cá nhân để thực hiện xây dựng Đề án.

(2). Ban Chỉ đạo xây dựng có trách nhiệm thực hiện các nhiệm vụ:

a) Giúp Bộ trưởng Bộ Tài nguyên và Môi trường chỉ đạo xây dựng Đề án “Cảnh báo sớm trượt, sạt lở đất đá, lũ bùn đá, lũ ống, lũ quét khu vực miền núi, trung du Việt Nam” (sau đây gọi là Đề án);

b) Chỉ đạo các cơ quan, đơn vị liên quan huy động các nguồn lực, nghiên cứu khoa học và lựa chọn các giải pháp, công nghệ tiên tiến để áp dụng triển khai xây dựng Đề án nhanh chóng, hiệu quả;

c) Hoàn thiện dự thảo Đề án; lấy ý kiến góp ý của các cơ quan, tổ chức và các bên liên quan; thực hiện công tác thẩm định, giải trình tiếp thu chỉnh lý hoàn thiện dự thảo Đề án để trình Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ.

(3). Tổ biên tập có trách nhiệm thực hiện các nhiệm vụ:

a) Giúp Ban Chỉ đạo xây dựng kế hoạch chi tiết thực hiện các nhiệm vụ; đề cương chi tiết Đề án; làm đầu mối phối hợp với các cơ quan liên quan thực hiện các nhiệm vụ theo chương trình, kế hoạch và các nhiệm vụ đột xuất phát sinh.

b) Thường xuyên theo dõi, đôn đốc các đơn vị có liên quan trong việc phối hợp thực hiện nhiệm vụ bảo đảm hiệu quả, chất lượng, tiến độ.

Căn cứ vào ý kiến chỉ đạo của Bộ trưởng, Vụ Khoa học và Công nghệ báo cáo Thứ trưởng các nội dung đã triển khai và kế hoạch triển khai xây dựng đề án cụ thể như sau: 

2. Triển khai thực hiện các đề tài khoa học và công nghệ:

Vụ Khoa học và Công nghệ đã triển khai xác định các nhiệm vụ nghiên cứu khoa học và công nghệ để cung cấp cơ sở khoa học, phương pháp luận, xây dựng hệ thống thông tin, cơ sở dữ liệu lớn, tiêu chí xác định khu vực nhậy cảm, phân vùng cảnh báo, phân vùng rủi ro thiên tai.... đây là các nội dung cần thiết để triển khai các nội dung liên quan đến Đề án. Các nhiệm vụ này đã được phê duyệt tại Quyết định số 512/QĐ-BTNMT ngày 23/3/2021. Cụ thể 06 nhiệm vụ KHCN như sau:

1. Nghiên cứu thiết kế và xây dựng hệ thống thông tin - cảnh báo sớm trượt, sạt lở đất đá, lũ bùn đá, lũ ống, lũ quét theo thời gian thực khu vực miền núi, trung du Việt Nam. Mã số: TNMT.2021.04.06.

2. Nghiên cứu thiết kế và xây dựng hệ thống CSDL lớn dùng chung thống nhất liên ngành phục vụ công tác cảnh báo sớm trượt, sạt lở đất đá, lũ bùn đá, lũ ống, lũ quét theo thời gian thực khu vực miền núi, trung du Việt Nam. Mã số: TNMT.2021.04.07’

3. Nghiên cứu cơ sở khoa học xây dựng bộ tiêu chí và xác định các khu vực nhạy cảm về trượt, sạt lở đất đá, lũ bùn đá, lũ ống, lũ quét khu vực miền núi, trung du Việt Nam. Mã số TNMT.2021.02.08;

4. Nghiên cứu cơ sở khoa học để lựa chọn hệ phương pháp, mô hình phân vùng cảnh báo chi tiết và xác định ngưỡng mưa kích hoạt tại các khu vực nhạy cảm về trượt, sạt lở đất đá, lũ bùn đá, lũ ống, lũ quét khu vực miền núi, trung du Việt Nam. Mã số TNMT.2021.02.09

5. Nghiên cứu phân vùng rủi ro thiên tai do lũ quét, sạt lở đất đá do mưa tại khu vực miền núi, trung du Việt Nam. Mã số: TNMT.2021.02.10.

6. Nghiên cứu thiết kế và xây dựng hệ thống quan trắc, giám sát để cảnh báo sớm theo thời gian thực về trượt, sạt lở đất đá, lũ bùn đá, lũ ống, lũ quét khu vực miền núi, trung du Việt Nam. Mã số: TNMT.2021.02.11.

Tới thời điểm hiện tại, Vụ đã triển khai họp xong Hội đồng tư vấn tuyển chọn, giao trực tiếp tổ chức chủ trì, cá nhân chủ nhiệm nhiệm vụ khoa học và công nghệ cấp Bộ năm 2021. Dự kiến tiến hành thực hiện thẩm định nội dung và dự toán trong tuần tới.

Kết quả nghiên cứu các nhiệm vụ nêu trên là cơ sở để xây dựng các văn bản quy phạm pháp luật để triển khai thực hiện Đề án như:

1. Quy định kỹ thuật, định mức và đơn giá thực hiện công tác điều
tra, đánh giá chi tiết (tỷ lệ 1:10.000, 1:5000, 1:2000).

2. Quy định kỹ thuật, định mức và đơn giá thực hiện công tác mô
hình hóa mô phỏng quá trình phát sinh, phát triển hiện tượng trượt, sạt lở đất đá, lũ bùn đá, lũ ống, lũ quét.

3. Quy định kỹ thuật, định mức và đơn giá thực hiện công tác lắp
đặt hệ thống quan trắc hiện trường, cập nhật thông tin thiên tai phục vụ công tác
giám sát và cảnh báo sớm theo thời gian thực.

4. Quy định kỹ thuật, định mức và đơn giá thực hiện công tác giám
sát và cảnh báo sớm theo thời gian thực.

5. Cơ chế phối hợp giữa các cơ quan nghiên cứu, điều tra - quản lý - chính
quyền và cộng đồng dân cư địa phương trong công tác điều tra, cập nhật thông tin và cảnh báo sớm về trượt, sạt lở đất đá, lũ bùn đá, lũ ống, lũ quét;

6. Cơ chế phối hợp khai thác và cập nhật hệ thống CSDL lớn dùng chung
phục vụ công tác cảnh báo sớm trượt, sạt lở đất đá, lũ bùn đá, lũ ống, lũ quét theo
thời gian thực khu vực miền núi, trung du Việt Nam

3. Kế hoạch triển khai xây dựng đề án:

Để triển khai thực hiện Đề án “Cảnh báo sớm trượt, sạt lở đất đá, lũ bùn đá, lũ ống, lũ quét khu vực miền núi, trung du Việt Nam”. Vụ khoa học và Công nghệ đề xuất triển khai 04 Dự án thành phần như sau:

1) Dự án 1: Điều tra, đánh giá chi tiết các khu vực nhạy cảm về trượt, sạt lở đất đá, lũ bùn đá, lũ ống, lũ quét thuộc các vùng miền núi, trung du Việt Nam phục vụ công tác phòng tránh thiên tai và giảm nhẹ thiệt hại.

2) Dự án 2: Phân vùng rủi ro thiên tai và lập bản đồ cảnh báo lũ quét, sạt lở đất và sụt lún đất do mưa tại khu vực trung du và miền núi.

3) Dự án 3: Lắp đặt và vận hành hệ thống quan trắc, giám sát và cảnh báo sớm theo thời gian thực về trượt, sạt lở đất đá, lũ bùn đá, lũ ống, lũ quét tại các khu vực nhạy cảm thuộc các khu vực miền núi, trung du Việt Nam.

4) Dự án 4: Xây dựng Trung tâm quản lý thông tin - cảnh báo sớm trượt, sạt lở đất đá, lũ bùn đá, lũ ống, lũ quét khu vực miền núi, trung du Việt Nam.

Căn cứ vào mục tiêu và dự kiến sản phẩm của các dự án hợp phần nêu trên, Vụ Khoa học và Công nghệ kiến nghị kế hoạch triển khai xây dựng Đề án cụ thể như sau: Để triển khai thực hiện Đề án, Vụ Khoa học và Công nghệ nhấn mạnh đề xuất triển khai 04 Dự án thành phần gồm: Dự án 1: Điều tra, đánh giá chi tiết các khu vực nhạy cảm về trượt, sạt lở đất đá, lũ bùn đá, lũ ống, lũ quét thuộc các vùng miền núi, trung du Việt Nam phục vụ công tác phòng tránh thiên tai và giảm nhẹ thiệt hại. Dự án 2: Phân vùng rủi ro thiên tai do lũ quét, sạt lở đất đá và sụt lún đất do mưa tại khu vực miền núi, trung du Việt Nam. Dự án 3: Lắp đặt và vận hành hệ thống quan trắc, giám sát và cảnh báo sớm theo thời gian thực về trượt, sạt lở đất đá, lũ bùn đá, lũ ống, lũ quét tại các khu vực nhạy cảm thuộc các khu vực miền núi, trung du Việt Nam. Dự án 4: Xây dựng Trung tâm quản lý thông tin - cảnh báo sớm trượt, sạt lở đất đá, lũ bùn đá, lũ ống, lũ quét khu vực miền núi, trung du Việt Nam.

4. Diễn biến cuộc Họp:

Tại cuộc họp, đại diện lãnh đạo các đơn vị: Tổng cục Khí tượng Thủy văn, Tổng cục Địa chất và Khoáng sản Việt Nam, Cục Công nghệ thông tin Dữ liệu tài nguyên môi trường, Viện Khoa học Địa chất và Khoáng sản, Viện Khí tượng Thủy văn và Biến đổi khí hậu, Vụ Kế hoạch tài chính… đã tham gia ý kiến cụ thể vào các nội dung Báo cáo do Vụ Khoa học và Công nghệ trình bày như: Đề xuất đơn vị chủ trì thực hiện các nhiệm vụ, nội dung và sản phẩm của Đề án; tiến độ thực hiện.

Phát biểu tại cuộc họp, Thứ trưởng Bộ TN&MT Lê Công Thành đánh giá cao việc thực hiện chỉ đạo của Bộ Trưởng và sự chuẩn bị kỹ lưỡng, khoa học của Vụ Khoa học và Công nghệ. Đồng thời nhấn mạnh đến hiệu quả dự kiến mang lại của Dự án. Tác động do biến đổi khí hậu khiến thiên tai sạt lở đất đá, lũ bùn đá, lũ ống, lũ quét ở khu vực miền núi, trung du được dự báo còn diễn biến phức tạp, gây ra những thiệt hại rất lớn, đặc biệt là thiệt hại về tính mạng con người. Vì vậy, Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ, Bộ trưởng Bộ TN&MT đều rất quan tâm đến vấn đề này. Thứ trưởng Lê Công Thành mong muốn các đơn vị được giao xây dựng Đề án sẽ thực sự tập trung để hoàn thành công việc, giúp đưa ra được phạm vi cảnh báo sát hơn, hiện tượng cảnh báo có độ tin cậy cao hơn, thời gian cảnh báo sớm hơn nhằm giảm thiểu thiệt hại về người và tài sản trong các đợt thiên tai.

Kết luận tại cuộc họp Thứ trưởng Lê Công Thành đã chỉ đạo: Đề án cần được triển khai thành 2 giai đoạn. Trong đó, Dự án giai đoạn 1 tiến hành lập báo cáo ngắn gọn để đánh giá kết quả thực hiện được của các đề án, dự án, nhiệm vụ chuyên môn đã, đang được triển khai tại các đơn vị, từ đó rút ra những tồn tại, bài học kinh nghiệm cho việc thực hiện Đề án này. Từ kết quả của giai đoạn 1 kết hợp với sử dụng sản phẩm từ các đề tài KH&CN ở trên sẽ đề ra nhiệm vụ, nội dung công việc cần thực hiện tiếp theo cho giai đoạn 2.

Đánh giá cao các ý kiến tham gia tại cuộc họp, Thứ trưởng Lê Công Thành yêu cầu Vụ Khoa học và Công nghệ chuyển giao các kết quả đã thực hiện xây dựng Đề án cho Tổng cục Địa chất và Khoáng sản VN để tiếp quản việc xây dựng đề án với trách nhiệm là Cơ quan thường trực thực hiện Đề án. Qua đó TC ĐC&KH VN cần sớm xây dựng Đề cương, kế hoạch làm việc và cơ chế phối hợp thực hiện của ban chỉ đạo Đề án.