Tin Khoa học Công nghệ quốc tế

Để hạn chế sự nóng lên toàn cầu, cần định hình lại hệ thống lương thực toàn cầu

21/12/2020 | 0
Đốt nhiên liệu hóa thạch chiếm phần lớn lượng khí thải nhà kính toàn cầu, một số quốc gia đang nỗ lực giảm thiểu việc sử dụng nhiên liệu hóa thạch và khí nhà kính. Mục tiêu là để giữ nhiệt độ toàn cầu dưới mức tăng từ 1,5 độ C đến 2 độ C so với mức tiền công nghiệp – theo Thỏa thuận Khí hậu Paris.

Nếu chúng ta ngừng đốt tất cả nhiên liệu hóa thạch ngay bây giờ, liệu điều đó có đủ để ngăn chặn sự nóng lên toàn cầu?

Theo giáo sư sinh thái học của UC Santa Barbara, David Tilman, các nguồn năng lượng dầu mỏ chỉ là một phần của bức tranh. Trong một bài báo đăng trên tạp chí Science, Tilman và các đồng nghiệp dự đoán rằng ngay cả khi không có nhiên liệu hóa thạch, lượng khí thải nhà kính tích lũy vẫn có thể khiến nhiệt độ toàn cầu vượt quá mục tiêu biến đổi khí hậu chỉ trong vài thập kỷ. Nguồn gốc của lượng khí nhà kính này là từ hệ thống thực phẩm của chúng ta.

“Nhu cầu lương thực toàn cầu và khí nhà kính liên quan đến nó đang trên quỹ đạo đẩy thế giới vượt qua mục tiêu 1,5 độ C và khiến mục tiêu giới hạn 2 độ trở nên rất khó khăn”, Tilman cho biết. Việc dân số thế giới ngày càng tăng đang thúc đẩy hoạt động sản xuất thực phẩm tạo ra một lượng lớn carbon dioxide, mê-tan và các khí nhà kính khác vào bầu khí quyển. Theo bài báo, nếu không được kiểm soát, chỉ riêng khí nhà kính thải ra từ nông nghiệp sẽ khiến mức tăng nhiệt độ vượt qua giới hạn 1,5 độ C vào khoảng năm 2050.

Những phát hiện này càng đáng lưu ý trong bối cảnh thực tế là chúng ta vẫn chưa ngừng sử dụng nhiên liệu hóa thạch, Tilman nói. Và với sự gia tăng trung bình 1 độ C nhiệt độ toàn cầu kể từ năm 1880, chúng ta chỉ có một biên độ nhỏ trước khi hiện tượng ấm lên toàn cầu dẫn đến tình trạng nước biển dâng trên diện rộng, axit hóa đại dương, mất đa dạng sinh học và các tác động khác sẽ thay đổi cuộc sống mà chúng ta đã biết.

Tilman cho biết: “Tất cả những gì chúng ta cần để vượt quá giới hạn nóng lên hai độ là việc khí nhà kính từ thực phẩm vẫn giữ nguyên quỹ đạo, và thêm một năm sử dụng nhiên liệu hóa thạch như hiện tại”, “và tôi đảm bảo với bạn, chúng ta không thể ngừng việc phát thải khí nhà kính từ nhiên liệu hóa thạch chỉ trong một năm”.

Theo các nhà khoa học, việc giảm lượng khí thải từ sản xuất lương thực là điều cần thiết để giữ hành tinh của chúng ta có thể sống được ở trạng thái hiện tại.

Giải pháp

Giáo sư Tilman cho biết: “Ai cũng biết rằng nông nghiệp thải ra khoảng 30% tổng lượng khí nhà kính. Các nguồn chính bao gồm phá rừng và phát quang đất, sử dụng quá nhiều phân bón và các loài chăn nuôi thải khí nhà kính, tất cả đều đang gia tăng khi dân số toàn cầu tăng lên. Ở các nước “năng suất cao” như Hoa Kỳ, nơi có lợi ích từ nền công nghiệp hiện đại quy mô lớn, chăn nuôi thâm canh và sử dụng nhiều phân bón là những nguyên nhân chính gây ra khí nhà kính. Trong khi đó, ở các quốc gia “năng suất thấp” như các quốc gia ở Châu Phi cận-Sahara, sự gia tăng dân số và cải thiện dần mức sống đang làm gia tăng nhu cầu về thực phẩm và hướng tới chế độ ăn giàu thịt và các sản phẩm từ thịt hơn, Giáo sư Tilman giải thích.

Ông nói “Nhu cầu lương thực của họ đang tăng lên, nhưng nông dân không có đủ nguồn lực để có năng suất cao, nên họ sử dụng ngày càng nhiều đất hơn.”

Tuy nhiên, chúng ta không thể ngừng sản xuất lương thực, đây có lẽ là lý do chính khiến khí nhà kính từ nông nghiệp ít được chú ý hơn so với nhiên liệu hóa thạch như một mục tiêu cắt giảm, theo các nhà nghiên cứu.

Giáo sư Tilman, người có nghiên cứu tập trung vào tác động môi trường của nông nghiệp, cũng như mối liên hệ giữa chế độ ăn uống, môi trường và sức khỏe cho biết: “Bạn không thể nhìn nông nghiệp như thể chúng ta có thể loại bỏ nó bằng cách nào đó. Chúng ta cần nó, nó cần thiết cho xã hội.”

Tuy nhiên, theo các tác giả nghiên cứu, sự nóng lên toàn cầu không nhất thiết phải là một tác động không thể tránh khỏi của việc nuôi sống thế giới. Thông qua việc áp dụng sớm và rộng rãi một số chiến lược, chúng ta có thể hạn chế phát thải khí nhà kính từ nông nghiệp để đạt mục tiêu không vượt quá giới hạn tăng 2 độ C vào cuối Thế kỷ này, trong khi vẫn có thể nuôi sống dân số ngày càng tăng.ư

Theo bài báo, hiệu quả nhất là chuyển sang chế độ ăn giàu thực vật hơn, không chỉ tốt cho sức khỏe tổng thể mà còn giảm nhu cầu về thịt bò và các loại thịt động vật nhai lại khác. Do đó, làm giảm áp lực phát quang đất để chăn thả hoặc sản xuất ngũ cốc và cỏ (trồng trọt nhiều hơn, nhiều phân bón hơn) cần thiết để nuôi chúng.

Giáo sư Tilman nói: “Chúng tôi không nói rằng những chế độ ăn kiêng này phải ăn chay hoặc thuần chay. Việc giảm tiêu thụ thịt đỏ trên diện rộng xuống còn một lần một tuần và cung cấp protein từ các nguồn khác như thịt gà hoặc cá, trong khi tăng trái cây và rau quả, cùng với việc giảm sử dụng nhiên liệu hóa thạch, có thể giúp giữ cho hành tinh mát mẻ về lâu dài”.

Một chiến lược khác: giảm lượng phân bón

Ông nói: “Nhiều nước có năng suất cao vì từ năm 1960 đến nay họ sử dụng ngày càng nhiều phân bón. Nhưng các nghiên cứu cần đây đã chỉ ra rằng hầu như tất cả các quốc gia này đang thực sự sử dụng nhiều hơn mức họ cần để đạt được sản lượng mà họ có. Việc giảm khoảng 30% lượng phân bón sử dụng sẽ không chỉ giúp nông dân tiết kiệm tiền cho cùng một mức năng suất, mà còn ngăn chặn việc giải phóng oxit nitơ xảy ra khi phân bón dư thừa không được sử dụng.”

Tilman nói thêm: “Khoảng 40% khí hậu nóng lên trong tương lai do nông nghiệp có thể đến từ oxit nitơ từ phân bón. "Vì vậy, bổ sung lượng phân bón phù hợp có lợi lớn cho biến đổi khí hậu và sẽ tiết kiệm tiền cho nông dân."

Các chiến lược khác mà các nhà nghiên cứu đã khám phá bao gồm điều chỉnh mức tiêu thu calo bình quân đầu người trên toàn cầu về mức lành mạnh; cải thiện năng suất để giúp đáp ứng nhu cầu lương thực mà vẫn giảm áp lực sử dụng đất; và giảm một nửa chất thải từ thực phẩm.

“Điều tích cực là chúng ta thể thực hiện những việc này giữa chừng mà vẫn giải quyết được vấn đề”. Chúng ta áp dụng những chiến lược này càng sớm thì chúng ta càng có thể tiến gần hơn đến việc giữ cho Trái đất mát mẻ và tránh được những thay đổi bắt buộc phải áp dụng nếu chúng ta chờ đợi quá lâu.

“Tôi lạc quan”, ông nói. “Chúng ta có một lộ trình khả thi để đạt được sự bền vững về môi trường toàn cầu và cuộc sống tốt hơn cho tất cả chúng ta”.

 

Nguồn dịch và biên tập: https://www.news.ucsb.edu/2020/020087/keeping-our-cool

VPTC